Ô nhiễm rác nhựa ở đại dương dọn đường cho ngộ độc thủy ngân

Trở lại giữa những năm 1950 tại một thị trấn Nhật Bản có tên là Minamata, thú cưng bắt đầu có những hành vi kỳ lạ. Mèo nhà bắt đầu náo động một cách bí ẩn rồi chết. Ngay sau đó, người dân trong làng bị các triệu chứng như mất khả năng nói, cử động và suy nghĩ.

Hóa ra, một công ty hóa chất của Nhật Bản tên Chisso Corp đã đổ 600 tấn thủy ngân vào vịnh từ năm 1932 đến năm 1968. Cái chết chậm chạp của 1.784 người dân sống quanh vịnh khiến các bác sĩ bối rối trong những năm sau đó vì các bệnh nhân có các triệu chứng kỳ lạ.

Bệnh Vịnh Minamata

Vụ ngộ độc methylmercury này đã gây ra một bệnh về thần kinh mà ngày nay được gọi là bệnh Minamata Bay (Vịnh Minamata). Bệnh này gây suy yếu hệ thống thần kinh trung ương lâu dài. Đầu năm 2013, Công ước Minamata về thủy ngân đã xuất hiện. Mục tiêu của họ là đạt được một hiệp ước môi trường quốc tế về hạn chế ngộ độc thủy ngân toàn cầu ở 112 quốc gia.

Kể từ đó, các tổ chức chính phủ và các cơ quan bảo vệ môi trường đã hạn chế thủy ngân xâm nhập vào vùng nước từ các nhà máy điện và các ngành công nghiệp khác.

Nồng độ thủy ngân trên bề mặt đại dương ngày nay có thể cao gấp ba hoặc bốn lần so với 500 năm trước, Tiến sĩ Carl Lamborg, phó giáo sư thuộc khoa Đại dương tại đại học California Santa Cruz nhận xét.

Methylmercury tìm thấy trong bữa ăn của chúng ta từ các sinh vật nhỏ của hệ sinh thái biển – thực vật phù du và động vật phù du – từ cá sang người.

Ô nhiễm nhựa đại dương gây ra các độc tố thần kinh trong não người

Ô nhiễm nhựa đại dương là một con đường độc hại lớn tạo ra các độc tố thần kinh trong não người, theo Tiến sĩ Katlin Bowman, một học giả tại UCSC. “Nhựa có điện tích âm, thủy ngân có điện tích dương. Hai điện tích trái nhau hút nhau vì vậy tạo ra mảng thủy ngân kết dính”, ông Bowman nói.

Rác nhựa trong đại dương bao quanh thợ lặn – Ảnh: Rich Horner

Thủy ngân trong đại dương biến đổi thành methylmercury, một dạng thủy ngân hữu cơ nguy hiểm hơn nhiều vì nó dễ dàng tập trung trong suốt hành trình nhiễm vào thức ăn. Độc tố kim loại nặng bám vào nhựa trong nước một cách tự nhiên và vì nhựa có điện tích âm và thủy ngân dương, nên hai chất này hút nhau. Quá trình này tạo ra thực phẩm độc hại được cá ăn vào và cuối cùng nhiễm vào nguồn thực phẩm biển mà chúng ta ưa chuộng. 

Các vi chất độc hại nhiễm lên thực phẩm của chúng ta thông qua thức ăn – Ảnh: Jeroen Gosse

Abigail Barrows, một nhà khoa học nghiên cứu biển của đại học Atlantic (thuộc bang Maine, Hoa Kỳ) cho biết: “Chúng tôi định nghĩa vi nhựa là một miếng nhựa có kích thước nhỏ hơn năm milimet. Chúng bao gồm các vi hạt trong các sản phẩm chăm sóc cá nhân và các vi sợi trong quần áo. Khi túi nhựa, chai lọ và đồ dùng xuống cấp theo thời gian, chúng biến thành các hạt nhựa siêu nhỏ”.

“Nếu hạt nhựa siêu nhỏ làm tăng tỷ lệ phát sinh methylmercury, thì các vi hạt nhựa trong môi trường có thể gián tiếp làm tăng lượng thủy ngân tích tụ trong cá”, theo Bowman.

Rác nhựa đại dương gây ô nhiễm thực phẩm

Có hai khái niệm chính làm xấu đi tác động của methylmercury, đó là tích lũy sinh học và phóng đại sinh học.

Với tích lũy sinh học, methylmercury không bao giờ rời khỏi chủ thể, thay vào đó, nó tích tụ từ từ.

“Cá sống càng lâu, nó càng ăn thủy ngân trong chế độ ăn của nó, và thủy ngân không mất đi, vì vậy cuối cùng nó tập trung lượng thủy ngân rất cao trong các mô của nó”, tiến sĩ Nicholas Fisher, một giáo sư nổi tiếng tại đại học Stony Brook tiểu bang New York cho biết. “Các methylmercury cũng phóng đại sinh học, do đó nồng độ trong động vật ăn thịt cao hơn so với con mồi”. 

Theo báo cáo tóm tắt về vấn đề thủy ngân của Ủy ban châu Âu năm 2012, các loài cá săn mồi trong đại dương có lượng methylmercury hơn 100.000 lần được lưu trữ trong cơ thể của chúng.

Những người thu gom rác thải dọn rác nhựa trên bãi biển Kuta, Bali. – Ảnh: AFP

Barrow kết luận: “Chúng ta nên tập trung vào vấn đề ô nhiễm nhựa hơn là vấn đề xả thủy ngân bởi sản phẩm nhựa được sản xuất ra dự kiến sẽ tăng gấp đôi trong hai thập niên tới. Các nhà nghiên cứu đề nghị chúng ta cần tập trung vào vấn đề này để bảo vệ môi trường và sức khỏe”.

Bình Nguyễn dịch

Theo intelligentliving

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s