Bí mật của những SuperAger sở hữu bộ não trẻ hơn 20 năm

Để trở thành SuperAger – một thuật ngữ do các nhà nghiên cứu thuộc Trường ĐH Northwestern (Chicago, Hoa Kỳ) đặt ra, người đó phải trên 80 tuổi và trải qua bài kiểm tra nhận thức sâu rộng, với kết quả trí nhớ của người đó tốt hoặc tốt hơn những người bình thường về mặt nhận thức ở độ tuổi 50 và 60.

Mặc dù đến phòng tập thể dục vài ngày mỗi tuần, thường xuyên giao tiếp với thân nhân và bằng hữu, đọc nhiều loại sách và giải ô chữ hằng ngày, bà Carol Siegler, 85 tuổi, vẫn cảm thấy còn thừa năng lượng. 

Người phụ nữ cao niên sống ở vùng ngoại ô Palatine của Chicago (Hoa Kỳ) bộc lộ: “Tôi chán. Tôi cảm thấy mình giống như một chiếc Corvette (mẫu xe thể thao nổi tiếng hàng đầu của hãng Chevrolet tại Hoa Kỳ) mà chỉ được sử dụng như một chiếc xe chở hàng tạp hóa”.

Bà kể: “Tôi đã hai lần tham gia chương trình “Jeopardy!” (một chương trình đố vui kiến thức truyền hình tại Hoa Kỳ với nhiều chủ đề về lịch sử, văn học, nghệ thuật, văn hóa đại chúng, khoa học, thể thao, địa lý, chơi chữ…) và đã làm đủ tốt để được mời tham gia buổi trực tiếp. Sau đó, Covid đến và mọi thứ ngừng lại. Ai biết được tôi sẽ làm tốt như thế nào?”.

Bà cười lớn rồi nói thêm: “Tôi đã nói với các con tôi và bất kỳ ai hỏi tôi là tôi có thể biết rất nhiều về Beethoven và Liszt, nhưng tôi biết rất ít về Beyoncé và Lizzo”.

Siegler là một “SuperAger” về nhận thức, bà được đánh giá đang sở hữu bộ não nhạy bén, trẻ hơn từ 20 – 30 năm. Bà là thành viên của một nhóm cao niên ưu tú đã đăng ký tham gia “Northwestern SuperAging Research Program” (tạm dịch “Chương trình nghiên cứu về lão hóa của Northweatern”) –  một chương trình nghiên cứu về những người cao niên có trí nhớ vượt trội trong 14 năm. Chương trình này là một phần của Trung tâm Mesulam về khoa học thần kinh nhận thức và bệnh Alzheimer tại Trường Y khoa Feinberg thuộc Đại học Northwestern ở Chicago.

Bà Carol Siegler và các cháu của mình

SuperAger là gì?

Để trở thành SuperAger – một thuật ngữ do các nhà nghiên cứu của Trường ĐH Northwestern đặt ra, người đó phải trên 80 tuổi và trải qua bài kiểm tra nhận thức sâu rộng, với kết quả trí nhớ của người đó tốt hoặc tốt hơn những người bình thường về mặt nhận thức ở độ tuổi 50 và 60.

Nhà khoa học thần kinh nhận thức Emily Rogalski – một giáo sư tâm thần học cho biết: “Những người SuperAger được yêu cầu phải có trí nhớ theo từng giai đoạn xuất sắc: họ có khả năng nhớ lại các sự kiện hằng ngày và những trải nghiệm cá nhân trong quá khứ”. 

Rogalski cũng là người phát triển dự án SuperAger, cho biết chỉ khoảng 10% những người đăng ký tham gia chương trình đáp ứng đủ các tiêu chí đó. Bà nhận định: “Điều quan trọng là khi so sánh những SuperAger với những người cao niên bình thường, họ có mức IQ tương tự nhau, vì vậy sự khác biệt mà chúng ta thấy không chỉ do trí thông minh”.

Sau khi được chấp nhận, các nhà nghiên cứu sẽ quét não của những SuperAger và việc quét não này được lặp lại hằng năm để phân tích dữ liệu. 

Tế bào thần kinh của SuperAger lớn hơn, không bị rối “TAU”

Bộ não của hầu hết mọi người co lại khi họ già đi. Tuy nhiên, ở SuperAgers, kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng vỏ não – nơi chịu trách nhiệm về suy nghĩ, ra quyết định và trí nhớ – vẫn dày và co lại chậm hơn so với những người ở độ tuổi 50 và 60.

Bộ não của một SuperAger thường được những người tham gia hiến tặng cho chương trình nghiên cứu sau khi chết, cũng có các tế bào lớn hơn, khỏe mạnh hơn ở vỏ não bên trong. Tamar Gefen – Phó giáo sư tâm thần học và khoa học hành vi tại Northwestern, trả lời CNN bằng email: “Đó là một trong những khu vực đầu tiên của não bộ bị bệnh Alzheimer tấn công”.

Gefen – tác giả chính của một nghiên cứu vào tháng 11, so sánh bộ não của những SuperAger đã qua đời với những người trẻ hơn có nhận thức bình thường và những người được chẩn đoán mắc bệnh Alzheimer sớm, cho biết bộ não của SuperAger có sự hình thành protein bất thường trong các tế bào thần kinh hay nói cách khác là số lượng rối TAU ít hơn ba lần. Rối Tau là một dấu hiệu đặc trưng của bệnh Alzheimer và các chứng mất trí nhớ khác.

Gefen cũng phát hiện ra rằng bộ não của những SuperAger có nhiều tế bào thần kinh “von ecomo” hơn, một loại tế bào não hiếm, cho đến nay vẫn được tìm thấy ở người, loài linh trưởng, voi, cá voi, cá heo và chim biết hót. Các tế bào thần kinh “von ecomo” giống như cái nút chai được cho là giao tiếp nhanh chóng trên não. Một giả thuyết khác là các tế bào thần kinh mang lại cho con người và loài linh trưởng một lợi thế trực quan trong các tình huống xã hội.

Các tế bào thần kinh “von economo” được tìm thấy ở vỏ não vành đai trước, tạo thành một vòng đai ở phía trước não liên kết phần nhận thức, lý trí với phần cảm xúc, cảm giác. Vành đai trước được cho là rất quan trọng để điều chỉnh cảm xúc và sự chú ý — một chìa khóa khác để có trí nhớ tốt.

Kết hợp những yếu tố trên lại với nhau, những khám phá này dường như chỉ ra mối liên hệ di truyền để trở thành một SuperAger, Gefen nói. Tuy nhiên, Gefen nói thêm: “Cách duy nhất để xác nhận liệu SuperAgers được sinh ra với các tế bào thần kinh bên trong lớn hơn hay không là đo các tế bào thần kinh này từ khi họ sinh ra cho đến khi chết nhưng điều này rõ ràng là không thể”.

Ngay khi còn nhỏ, bà Carol Siegler đã ham đọc sách

Môi trường có vai trò quan trọng

Rogalski cũng đồng thời là Phó giám đốc của Trung tâm Mesulam về khoa học thần kinh nhận thức và bệnh Alzheimer tại Feinberg, cho biết những SuperAger có những đặc điểm tương tự nhau: Họ hoạt động thể chất thường xuyên và đều đặn; sống tích cực; luôn đọc hoặc học một cái gì đó mới mỗi ngày, thậm chí nhiều người vẫn tiếp tục làm việc ở độ tuổi 80. Những SuperAger cũng là những người có mối quan hệ gia đình và bằng hữu tốt, ngoài ra họ thường có lòng say mê với hoạt động tình nguyện giúp ích cho cộng đồng. 

Rogalski nhận định: “Khi chúng tôi so sánh những SuperAger với những người lớn tuổi bình thường, chúng tôi thấy rằng họ có xu hướng tán thành những mối quan hệ tích cực hơn so với những người khác. Sự kết nối xã hội này có thể là một đặc điểm của những SuperAger, giúp phân biệt họ với những người cao niên bình thường”.

Nhìn lại cuộc đời mình, bà Carol Siegler nhận ra nhiều đặc điểm của SuperAger. Khi còn nhỏ trong thời kỳ đại suy thoái, bà đã tự học đánh vần và chơi piano. Bà học đọc tiếng Do Thái khi ngồi trên đùi của người ông và nghiền ngẫm tờ báo tiếng Yiddish hằng tuần của ông. 

“Tôi có một trí nhớ tuyệt vời. Tôi luôn là người mà bạn có thể hỏi: “Cho tôi biết số điện thoại của Sofia” và tôi sẽ trả lời ngay”, Siegler tự bạch. 

Tốt nghiệp trung học năm 16 tuổi và ngay lập tức bà đã ghi danh vào đại học. Siegler còn lấy bằng phi công năm 23 tuổi và sau đó bắt đầu công việc kinh doanh của gia đình, nơi sau đó đã có tới 100 nhân viên. Ở tuổi 82, bà đã giành chiến thắng trong “Giải đấu ô chữ của Hoa Kỳ” dành cho nhóm tuổi của mình, giải đấu mà bà nói rằng “như một trò chơi”. 

Sau khi xem một quảng cáo cho chương trình SuperAger trên truyền hình, Siegler trả lời rằng trở thành SuperAger có vẻ thú vị nhưng trên hết, bà cho rằng mình đã may mắn khi được sinh ra trong môi trường tốt, được dịp thể hiện khả năng của chính mình. 

Anh Mi (*)

(*) Bài đã đăng trên Doanh Nhân Sài Gòn

Advertisement

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: